Arama

Divanü Lügati’t-Türk’te sosyal hayatı anlatan kelimeler

Türk dilinin bilinen en eski sözlüğü olma özelliğine sahip Divanü Lügati't-Türk, yazıldığı dönemin Türk toplulukları ile ilgili önemli ayrıntılara yer veren bir şaheser. Eser bilindiği gibi yalnızca sözcük değil, Türk topluluklarının yaşam biçimlerine, sosyal hayatlarına, örf ve adetlerine dair de ayrıntıları barındırıyor. Peki, Türk kültürü hakkında Divanü Lügati't-Türk'te yer alan kelimeler ve bunların içerdiği anlamlar nelerdir? İşte bu kelimeleri sizler için derledik.

  • 7
  • 14
“Kaz”
Kaz

"Adet ve görenek" kelimeleriyle Kaşgarlı tarafından açıklanır. Eserde kaz maddesi açıklanırken şu şekilde bir bilgi verilir: "Mecusiler yılda bir gün buraya gelirler ve onun öldürüldüğü yerin çevresinde ağlarlar. Kurban keserler ve kurban kanını onun kadının üzerine dökerler. Onların adeti budur."

  • 8
  • 14
“Xumaru”
Xumaru

Sözlükte "xumaru" kelimesi, "hatıra (tezkire) olan bir mal" biçiminde Arapçaya çevrilir ve "bu, Türklerin adetidir" denildikten sonra şu örnek verilir: "Büyüklerden birisi öldüğünde, malından en iyi bir parça hakan için ayrılır. Bu mala xumaru, yani andaç, hatıra denir."

Bu maddeden Türklere dair önemli bir gelenekle karşı karşıya kalmaktayız.

  • 9
  • 14
“Biste”
Biste

Eserde yer alan "biste" kelimesi şöyle açıklanır: "Tüccarı evinde konuk olarak ağırlayan kişinin adıdır. Tüccar onun evine yerleşir ve o da tüccarın mallarını satar, koyunlarını güder ve evde kaldığı sürece tüccarı ağırlar. Tüccar evden ayrılırken biste, koyunların yirmide birini alır. Bu, Tuxsı, Yagma ve Çigil kavimlerine ait bir töredir. Buna doğrudan tanık oldum."

  • 10
  • 14
“Yogladı”
Yogladı

Kaşgarlı, "yogladı" kelimesini "ol, ölügge yogladı" cümlesinde kullanır ve bunu "o, ölü için yemek verdi" biçiminde Arapçaya aktardıktan sonra "Türklerin adeti böyledir" şeklinde bir açıklama yapar.

  • 11
  • 14
“Oglan taşlattı”
Oglan taşlattı

Sözlükte geçen "oğlan taşlattı" ibaresi çocukların işe alınması için dönemde babalarının onları gurbete yolladığını anlatır.

2024 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN